POWSTANIE

Pochodzenie nazwy Żuławy od dawna było przedmiotem sporów. Niektórzy badacze wiążą tę nazwę z pruską przeszłością regionu i słowem "sulava" czyli wyspa. Inni, w tym Wincenty Pol, uważali, że wywodzi się ona z dwóch słów słowiańskich: żuł i ława. Żuł oznacza muł wypłukiwany przez rzekę z terenów, przez które płynie i odkładany w delcie w postaci ław.

Żuławy, będące najmłodszym skrawkiem lądu w naszym kraju, powstały dzieki naturalnym procesom deltotwórczym oraz ciężkiej pracy wielu pokoleń ludzi. Dopiero 16 tysięcy lat temu cofnął się z tych terenów lodowiec skandynawski. Decydujący wpływ na rozpoczęcie procesu budowania delty miało utworzenie się Bałtyku. Jeszcze około 10 tysięcy lat temu poziom Bałtyku był niższy o 100 metrów niż obecnie i z biegiem czasu się podnosił. Około 5 - 6 tysięcy lat temu osiągnął poziom zbliżony do współczesnego, spadek Wisły na odcinku ujściowym zmniejszył się do 0,05% i zaczęły się tworzyć Żuławy. Na skutek działalności fal i prądów morskich, wiatru oraz rzeki, w strefie przybrzeżnej Zatoki Gdańskiej zaczął powstawać podwodny wał, który z czasem wynurzył się z morza tworząc Mierzeję Wiślaną. Powstały w efekcie Zalew Wiślany obejmował sporą część terenów dzisiejszej delty. Rozciągał się od jeziora Drużno, po dzisiejszy Gdańsk i na południu sięgał aż do terenów gdzie dziś jest Nowy Staw. Utworzenie się Mierzei Wiślanej spowodowało, że delta była budowana jako delta wewnętrzna.

Materiał (ił, piasek, muł) niesiony przez Wisłę i Nogat osiadając na dnie zalewu coraz bardziej go wypłycał. W ten sposób natura błyskawicznie w skali geologicznej tworzyła nowy ląd. Przebieg poszczególnych ramion Wisły i Nogatu ulegał wielokrotnie zmianom, w związku z czym materiał nanoszony przez te rzeki rozkładany był nierównomiernie, stąd miejscowe wyniesienia terenu [np. 14,6 m. n.p.m. koło Grabin-Zameczku].

Proces budowy delty najpierw spowolnił, a następnie praktycznie zatrzymał swoją działalnością człowiek. Jego ingerencja rozpoczęła się już w XIII wieku i polegała na obwałowaniu ramion ujściowych i osuszeniu istniejących wówczas trzech dużych rozlewisk: gdańskiego, nowodworskiego i druzneńskiego. Rozpoczeła się polderyzacja delty Wisły, efektem której było wydarcie morzu i zagospodarowanie pod wypas i uprawę, a później również pod osadnictwo obszarów delty położonych poniżej poziomu morza. U schyłku XIX wieku człowiek zatrzymał proces kształtowania delty regulując Nogat i Wisłę. Ważnym momentem było przeprowadzenie prac hydrotechnicznych w węźle wodnym Biała Góra [odcięcie Nogatu od Wisły śluzą] oraz wykonanie Przekopu Wisły i odcięcie od głównego nurtu Wisły Gdańskiej i Elbląskiej [1895]. Od tamtej pory materiał niesiony przez rzekę odkładany jest w postaci wysp i mielizn w ujściu przekopu.
Wiecej o Przekopie Wisły w rozdziale Miejsca

W pierwszej połowie XX wieku, w związku z szybkim rozwojem techniki, dokonano komasacji żuławskich polderów. Polegało to na łączeniu kilku do klikudziesięciu małych polderów odwadnianych uprzednio przez pompy parowe, a jeszcze wcześniej przez wiatraki w wielkie obszary polderowe, za których odwadnianie odpowiadają nowoczesne duże i wydajne przepompownie [np.: Chłodniewo, Osłonka].

Jak więc widzisz prawdą jest to, co napisałem we wstępie, że ta najmłodsza kraina w Polsce jest dziełem rzeki, morza, wiatru i człowieka.


Na podstawie:


 

Do Góry

Krajobraz

Palczewo
Drewnica
Ostaszewo
Wikrowo
Drewnica

2009-